Typisch Carmiggelt

Laatst maakte de Volkskrant een lijstje van de honderd beste boeken van de afgelopen honderd jaar. Een pretentieuze onderneming, maar leuk voor wie van lijstjes houdt. Op die lijst staat ook Kroeglopen van Simon Carmiggelt. Begeleidende uitleg: ‘Humor, ironie, een vlijmscherp waarnemingsvermogen en onnadrukkelijk stilistisch meesterschap kenmerken deze reeks kroegverhalen, die op ingetogen wijze de menselijke grandeur en misère verbeelden.’
Ik heb die bundel herlezen en meteen ook maar Kroeglopen 2. Die kroegverhalen worden algemeen beschouwd als zijn beste werk. Carmiggelt schitterde als hij de lezer meenam naar ‘een kleine tapperij aan een oude gracht’ of ‘een onderneming met volledige tapvergunning’. Koor van fans (een uitstervende groep, want de wereldse roem vervliegt snel): “Ja! Het schemerige rijk van de vaste jongens!”
Ik verwacht schittering, maar ik lees: ‘Kent u In a sentimental mood van Duke Ellington? Dat is een mijner uitverkoren jazznummers van vroeger. Erg muzikaal, erg droefgeestig en erg sentimenteel. Maar ik heb er nu eenmaal een onuitroeibaar zwak voor en ik zet het als titel boven dit enigszins wonderlijke kroegverhaal dat ik, geloof ik, eigenlijk helemaal niet schrijven moet, omdat het tamelijk idioot is allemaal. Maar goed, ik ben nu eenmaal begonnen en dan gaat zo’n pen verder zijn gang.’
Koor van fans: “Wat wil je daarmee? Dat is toch bescheiden en sympathiek geformuleerd?” (Ondergetekende schraapt de keel.) Het woord dat zich bij mij opdringt is tuttig. (Ondergetekende gooit schroom nu van zich af.) Ik vind dat tuttig! Een mijner uitverkoren jazznummers van vroeger. Dit enigszins wonderlijke kroegverhaal. Omdat het tamelijk idioot is allemaal. Maar goed, ik ben nu eenmaal begonnen en dan gaat zo’n pen verder zijn gang.
Koor: “Je gaat ons toch niet vertellen dat je het beter weet dan Simon Carmiggelt?” Dat zou ik in het algemeen niet durven vertellen, maar hier zou ik zeggen: zwak begonnen, weggooien. Temeer omdat Carmiggelt vervolgt met een veel betere openingszin: ‘Laatst moest ik naar een receptie in Rotterdam.’ Waarna het, zonder die eerste alinea, veel minder lang duurt voordat je op een paar gave Carmiggelt-zinnetjes stuit. Hij is dan al weer weg uit die vreselijke receptie, waar mensen ‘elkaar quasi-opgewekt stonden te beliegen’. Hij loopt buiten. Carmiggelt: ‘Het regende hevig. Dat was wel fijn. Want regen is waar. Zéér waar.’ Koor: “Dat is goed, ja. Zeer waar! En dan is hij nog niet eens in de kroeg.”
Ook als hij wel in de kroeg is, doet hij dingen die als prachtig Carmiggeltiaans worden gezien, maar die ik… Koor: “Voorbeeld!”
‘Terwijl de band een cha cha cha inzette, plaatste de ober de in de koeler leunende fles op het tafeltje met de plechtige ernst die men aan een bestelling van vijftig gulden verschuldigd is. Het meisje, dat haar Bardot-kapsel torste als een koolzwarte elefantiasis van de achterschedel, wierp er een koud, triomfantelijk blikje op en de man, zeer dik en zeer beschonken, trachtte er baronnerig naar te kijken met oogjes die zo klein en vet waren, dat moeder ze met een natte punt van de handdoek zou schoonboenen. Omstandig van mimiek, als een opererende chirurg, begon de ober aan het ontkurkingsritueel.’
Als Carmiggelt zoiets voorlas op tv, met die melancholieke oogopslag en voorafgegaan door In a sentimental mood, ging ik nog wel overstag, maar als ik die constiperende beelden lees, vind ik het toch een beetje doorgeslagen mooischrijverij.
Sommige mensen zijn dol op een zinnetje als: ‘Buiten had de als een gezwel losgebarsten herfst de stad verbreitnerd.’ Koor: “Prachtig beeld! Typisch Carmiggelt!” Ja, maar ik houd niet van alles wat typisch Carmiggelt is. Sorry.

Bob Frommé

2 thoughts on “Typisch Carmiggelt

  1. Je hebt weer helemaal feilloos gelijk. Je schrijft zoals Collin Morikawa zijn ijzers slaat (een metafoor die jou volledig over het hoofd gaat maar een enorm compliment bevat)

    Op ma 19 jul. 2021 om 12:14 schreef Fromme2u

    > josbloemkolk posted: ” Laatst maakte de Volkskrant een lijstje van de > honderd beste boeken van de afgelopen honderd jaar. Een pretentieuze > onderneming, maar leuk voor wie van lijstjes houdt. Op die lijst staat ook > Kroeglopen van Simon Carmiggelt. Begeleidende uitleg: ‘Humor, i” >

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.