De stem van Martine

Martine Bijl is er niet meer, helaas, maar haar stem is in zekere zin niet verstomd, gelukkig. Haar man, Berend Boudewijn, heeft een keuze gemaakt uit haar ontzettend diverse nagelaten werk. Daar is een boek van gekomen met de titel Van dit en dat en van alles wat (een uitdrukking van Martine zelf). Heerlijk boek.
Ik was dol op Martine. Ik heb haar meermalen ontmoet, ook een keer als interviewer, en we hadden ‘gezellig’ (Martine) mailcontact. Ik heb haar zelfs ten huwelijk gevraagd. Nu ja, niet echt, natuurlijk. Ik schreef, nadat zij had geconstateerd dat we allebei een beetje hysterisch waren (‘En is dat dan niet juist ook wel weer fijn?’): ‘Over hysterisch gesproken. Het is dat ik een hemelse liefde beleef en jij een goed huwelijk hebt, anders zou ik je een aanzoek doen. (Je moogt gerust lachen.)’ Gelukkig begreep ze wat het was. Ze schreef terug: ‘Ik lach niet. Ik ben gevleid. En ik dank U voor de vriendelijke woorden.’
Ik wil maar zeggen dat ik enigszins bevooroordeeld aan dat boek begon. Maar ik zal flink wat citaten geven, waardoor de lezer zelf de stem van Martine kan horen om te bepalen hoe bijzonder die is.
Haar boek bestaat onder meer uit dagboeken over haar verregaande bemoeienissen met musicals (een vertaalster doet zo veel meer dan vertalen), liedvertalingen, jeugdherinneringen, een novelle, een toneelstuk, e-mails, kolderversjes en brieven van een hond.
Die musicaldagboeken geven niet alleen inzicht in het hele proces van musicals produceren – extra interessant voor deze ex-musicalrecensent – ze geven soms ook lekker af op regisseurs en creatives:
‘We hebben vanmiddag nog gelezen dat ’t een aard had. (Nadat Robert Falls een dik uur over zichzelf en zijn onuitwisbare invloed op Aida en het wereldtoneel in het algemeen, in het bijzonder op zijn goede vriend Shakespeare, had gesproken.) Alle Amerikanen, en tevens Jan-Eric, hebben hun piems laten zien aan de blonde vertaalster – en de blonde vertaalster heeft naar behoren gejubeld over de grootte ervan.’
Joop (van den Ende, samen met zijn Janine ‘Clinton & Hillary’) wilde haar overhalen de vertaling van Mamma mia! te maken. Dan zou ze wel mee moeten naar een bijeenkomst in Londen:
‘Ik hoefde niet de garantie te geven dat ik de hele show zou vertalen, als ik nou in GODSNAAM maar zou gaan en als het moest dan mocht ik met de Privéjet!! Ik heb gezegd dat ik hem graag ter wille was, met dien verstande dat we dan later geen gezeik krijgen als ik nee zeg. En dat ik een bontjas wilde van een bedreigde diersoort. Kwam in orde.’
Martine had onderweg de nodige problemen bij die musicals, maar soms kreeg ze ook complimenten:
‘Aan Tracey Corea had ik mijn poppenboek gestuurd. Die kon niets anders meer uitbrengen dan dat ik the most talented person in the world was, en dat de poppen naar Amerika moesten, en dat de teksten soms wel beter waren dan het origineel.’ En dan dit zinnetje: ‘Ja, ik schrijf het allemaal maar op, want later durf ik het me nooit meer zo te herinneren.’
Die dagboeken zijn geweldig, maar ook de novelle en het toneelstuk zijn dat. Van dit en dat en van alles wat is net zo veelzijdig als Martine zelf: zangeres, cabaretière, actrice, presentatrice,  poppenmaakster (briljant, zij het niet zo bekend), vertaalster en schrijfster, en dat alles met volledige inzet en op hoog niveau. En ze was, zoals ik eerder schreef, hartelijk, krachtig, slim, geestig, mooi. Nee, zo’n vrouw vindt men, misschien op een enkele uitzondering na, op den geheelen wereld niet.

Bob Frommé

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.