Stuiterballen

Het Stedelijk Museum te Amsterdam heeft een overzichtstentoonstelling van Bruce Nauman. Dat is fijn voor Bruce. Bijna tachtig en alom geëerd. Maar niet door mij. De Volkskrant schrijft lovend over deze tentoonstelling van ‘een van de invloedrijkste naoorlogse kunstenaars’. Dat werk is volgens de recensent hels en beklemmend en kruipt onder je huid en laat je niet meer los.
Laten we beginnen met de stuiterballen. Nauman maakte een uiterst vertraagd videofilmpje van zijn eigen zak, die hij met één hand op en neer liet komen. Ooit wilde een Zomergast die Bouncing balls, uiteraard in bewondering, aan de kijker laten zien, maar veel verder dan een paar seconden reikte het filmpje niet, omdat elke seconde een vermogen aan rechten kostte. Zo groot is die Nauman.
Ik vind het knap dat je met zo’n flauwe grap de wereld kunt veroveren. Hier geldt de Wet van Frommé: wie spraakmakende moderne kunst wil maken, doet er goed aan zijn toevlucht te nemen tot humor die niet om te lachen is. Denk hier ook aan die Engelsman die de grote Turner Prize won door in een lege museumzaal het licht aan en uit te laten floepen. Of Georg Baselitz, die menselijke figuren ondersteboven schilderde (en nog matig ook), wat als een revolutionaire doorbraak werd gezien, maar natuurlijk een enorme flauwiteit is. Of Andy Warhol, die Het Laatste Avondmaal van Leonardo Da Vinci op ware grootte liet fotokopiëren, roze liet spuiten en in tweevoud liet ophangen (hij deed niks zelf). Die goedkope inbreuk op het – weliswaar verlopen – auteursrecht werd in de Amsterdamse Nieuwe Kerk vertoond in de reeks Meesterwerken, dezelfde reeks waarin daarna, bij wijze van flagrante tegenstelling, een echt meesterwerk van Francis Bacon te zien was.
De lijst wereldberoemde flauwegrappenmakers op artistieke grondslag is danig uit te breiden en op aanvraag verkrijgbaar, maar laten we nog even bij Bruce Nauman blijven. Een van zijn aanhalingsteken openen kunstwerken aanhalingsteken sluiten is zijn eigen voornaam, uitgevoerd in blauwe neonletters: bbbbbrrrrrruuuuucccccceeeeee. Ik had het daarover met mijn zoon Jim. Zijn recensie: “Bullshit.”
Nog eentje dan. Zeven figuurtjes, ook in gekleurd neon, die op een rij copulerende en anderszins seksuele bewegingen maken. Wat moeten we hiervan denken? Wil het de hoed van ’s burgermans punthoofd laten vliegen? Is het kritiek op de mechanische invulling van de menselijke liefde? Of is het gewoon een betekenisloos 3D-stripje, waar de toeschouwer allerlei diepzinnigheden over ‘the human condition’ in moet leggen? Het moet wat zijn, immers, anders hing het hier niet.
Oud-museumdirecteur en kunstdominee Rudi Fuchs, die in lange, prevelende zinnen de weg kan plaveien naar een enorme open deur (‘Een foto is een beeld dat van de werkelijkheid is afgezonderd, voor altijd gescheiden van de visuele totaliteit waarvan het deel uitmaakte.’), zei over dit kunstwerk nu eens geen vage of voor de hand liggende dingen. Hij zag het in het Stedelijk en zei tegen de verantwoordelijke directeur dat de bewegingen sneller moesten. Dat wist hij van Bruce zelf. “Dat is het vak, dat moet je allemaal weten.” Maar of je dat ding nu sneller of langzamer zet, het blijft wat het is: een gevalletje nikserigheid.

Bob Frommé

One thought on “Stuiterballen

  1. Beste Jos,

    Fijn als iemand het gevoel kan verwoorden dat je zelf ook hebt. Ik raakte per ongeluk verzeild bij Bruce, heb de hele tentoonstelling gezien en dacht: ‘Wat een bullshit.’ Dat zeg jij ook, maar dan eloquenter.

    En w.b. dhr. Fuchs, met z’n onleesbare geleuter in de Groene (of waar dan ook): ik interviewde ooit een kunstpausje van een kunstfonds, z’n naam is me ontschoten. Toen ik zei dat artikelen en essays over moderne kunst vaak zo onleesbaar geleuter zijn en Der Rudi als voorbeeld aanhaalde, zei hij dat juist Fuchs de dingen zo helder kan verwoorden.

    Nou ja.

    Vriendelijke groet, Floris

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.